«Үйден оқу» пәнінің маңызы және көркем шығармамен жұмыс істеудің тиімді жолдары

0
275

Шетел тілін қарым-қатынас құралы ретінде меңгеруде «Үйден оқу» сабағы тілдік және сөйлеу материалын жақсы меңгеруге көмектеседі, білім алушылардың оқып жатқан тіл төңірегінде білімдерін кеңейтеді, ойлаудың дербестігін қалыптастырады, логикалық ойлауды, дүниетанымын дамытады. «Шетел тілінен бастауыш білім беру мұғалімі» біліктілігі бойынша жүргізілетін арнайы пән «Үйден оқу» сабағын дұрыс ұйымдастырған жағдайда студенттерде әдеби талғам қалыптасады, олар талқылауды, мәлімдеуді, дәлелдеуді үйренеді. «Үйден оқудың» негізгі мақсаты білім алушылардың ағылшын тіліндегі мәтіндерді, кез-келген әдеби, көркем және публицистикалық мәтінді аудармасыз түсіну, сонымен қатар 19-20 ғасыр ағылшын және американдық әдебиетпен танысу.

«Үйден оқу» сабақтарын тиімді ұйымдастырған жағдайда оқу ауызша тілді әсіресе монологты дамытуға септігін тигізеді. Сөйлеудің техникалық жағына көп көңіл бөлінуі керек, өйткені оқығанды түсіну оқу техникасын қаншалықты меңгергендіктеріне байланысты. Сонымен қатар мәнерлеп оқу да болашақ мұғалім үшін өте маңызды.

Оқытушы «Үйден оқу» пәні арқылы білім алушылардың күнделікті қарым-қатынаста керекті және маңызды деп тапқан жаңа сөздер мен тіркестерді жақсы меңгеруін қадағалап, олардың лексикалық қорын молайтуға тиіс. Әңгіменің мазмұнын айтуда, суреттеуде және талдауда қолданылған негізгі лексиканы пайдалана отырып, оқылған шығарманың бөлімдері мен үзінділердің мазмұнын әңгімелеп беруі тиіс.

Шығарманың мазмұны, кейіпкерлері, авторы туралы диалог құра білуге өзара пікір алмасуға талпынуы қажет. Оқудың түрлі типтері бойынша дағдыны игеріп, оны шетел тілінің басқа пәндерінде қолданып отыруы керек. Жоғары курста білім алушылар стилистикалық талдау элементтері мен мәтін аудармасының лексико-грамматикалық талдау дағдысын меңгереді.

«Үйден оқу» пәні — тақырыбы, стилі және тілдік қиындығы әр түрлі, қызықты сюжеті бар немесе қызықты дерегі бар әңгімелерден тұрады.

Сабақта көркем шығармамен жұмыс істеудің тиімді  жолдары:

  1. Көркем шығарма үзіндісінен немесе әңгіме мәтінінен жаңа, көп қолданылмайтын сөздер мен сөз тіркестерінің ағылшын тіліндегі баламасын табады.
  2. Тұрақты сөз тіркестерін тауып, аудармасының мағынасын салыстырып, өз мысалдарын жазбаша немесе ауызша келтіреді.
  3. Сұрақтарға жауап береді
  4. Әңгіме үзіндісінде кездесетін бұрыс етістіктерді тауып, олардың үш формасын кестеге толтырады.
  5. Төл сөзбен берілген сөйлемдерді төлеу сөзге айналдырады
  6. Мәтінде кездесетін кейбір қағидаларға өз ойын білдіреді, дәлелдеуге тырысады.
  7. Кейбір грамматикалық категориялардың сөйлемде қолданылуына талдау жасайды
  8. Әңгімелеп айтып беру үшін жоспар құрады
  9. Жоспар бойынша ретімен немесе бір бөлімін әңгімелейді
  10.  Мәтінді автордың атынан, 3-жақта немесе кейіпкердің бірінің атынан  әңгімелейді.

Жоғарыда аталған жұмыс түрлеріне мысал ретінде үлгілік бағдарламада берілген С. Ликоктың «Оқырман» атты әңгімесінің мәтінімен жұмыс барысында орындайтын лексико-грамматикалық жаттығулар келтірейін:

1. Find English equivalents of the following words and expressions from the text:

1.    басқаша айтқанда —

2.    бірден түсінді —

3.    жек көрді —

4.    жарнама іспеттес —

5.   заманға сай әдістер —

6.    жаңа шыққан —

7.    сәнді киінген —

9.    кітап беттерін баяу аударып —

10.  шедевр —

11  қымбат кітап —

12. қызыққандықтан —

13. қандай жағдай болмасын —

 

2. Give Kazakh (or Russian) equivalents of these words and expressions from the text of the story. Make your own sentences using them:

  • get in smb’s way —
  • have an opportunity of doing smth. —
  • be bound to —
  • could hardly read for tears (laughter) —
  • in a loud (sad, cheerful) voice —
  • break into a laugh (into tears) —
  • have an (no) intention of doing smth. —
  • shake one’s head —
  • frankly speaking —
  • be disappointed —
  • ask in amazement —

 

  • Find irregular verbs from the text and complete the table and learn them by heart:
To have had had Бар болу, ие болу
  • Answer the following questions:

1. Why did the manager lose all interest in his customer?

2. Was the fashionably-dressed lady really interested in literature?

3. Whom did the manager consider his real customers?

4. Why did the manager say quite different things about the same book to different customers?

5. What was his main aim?

  • Comparing:

«The professor stood buried in a book.» «The lady was idly turning over the pages.» Compare these two customers.

  • Discuss the following:

1.    Do you agree that the manager was really skillful in his business? Can you approve of his «up-to-date» methods?

2.    What kind of book was «Golden Dreams»?

3.    What do you think the manager knew about Dickens and Fielding? Why do many people enjoy reading books by classical writers?

4.    What kind of literature are you fond of? Why? Speak about  your favourite author.

5.    What do you think about the role of books nowadays? Can TV and Internet replace books? Prove your idea.

  • Find the sentences in direct speech and turn them into indirect.

«This book,» said the lady idly turning over the pages, «is it good?»

Әңгіме мәтініне бірнеше жаттығу орындау арқылы білім алушылардың тілдік дағдыларын дамыту көзделеді.

Сабақта ерекше көңіл аудармаға бөлінуі керек. Білім алушылар үйден шығарма үзіндісінің аудармасын дайындап келеді, оны сабақта талқылайды, сол кезде аударманың кемшіліктері болса, олар талданады, түзетіледі, басылған әдеби аудармамен студенттердің аудармасы салыстырылады. Сабақ барысы еркін және қарым-қатынас жасауға жеңіл болуы тиіс, сонда білім алушылар өздерінің сөйлеу қабілеттерін көрсетіп, сабаққа ынтамен қатыса алады.

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Введите свой комментарий!
Введите свое имя